ความเป็นมา

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 กำหนดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษา เพื่อการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ และเพื่อเป็นการพัฒนาไปอีกขั้นหนึ่งของการประกันคุณภาพ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจึงได้ดำเนินการโครงการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาขึ้น เพื่อสร้างความเข้าใจตรงกันของผู้เกี่ยวข้องกับการอุดมศึกษา ทั้งสถาบันอุดมศึกษา ผู้ควบคุมมาตรฐาน และผู้ใช้บีณฑิต ทั้งนี้เพื่อให้มีหลักประกันที่ชัดเจนในคุณภาพของบัณฑิตระดับอุดมศึกษา อีกทั้งเพื่อเป็นแรงกระตุ้นให้แต่ละสถาบันมีการพัฒนาคุณภาพที่สูงขึ้น

ขั้นตอนการเตรียมการ (ปี 2545)

สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา ได้ดำเนินโครงการวิจัย เรื่องกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย โดยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ศ.ไพฑูรย์ สินลารัตน์ เป็นหัวหน้าคณะ) เพื่อศึกษา

• การพัฒนากรอบแนวคิดคุณลักษณะบัณฑิตของประเทศไทย
• การพัฒนาคุณลักษณะบัณฑิตและกระบวนการผลิต
• การพัฒนากรอบมาตรฐานคุณวุฒิในการผลิตบัณฑิต

และเป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนากรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาในระดับสากล

ขั้นตอนการดำเนินการ ระยะที่ 1 (ปี 2546 - 2549)

การจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทยตามข้อมูลพื้นฐานคุณลักษณะบัณฑิตของสังคมไทยให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล

• ปี 2546 กระทรวงศึกษาธิการ วิทยาศาสตร์ และฝึกอบรมของออสเตรเลีย (DEST) ส่งผู้เชี่ยวชาญ (Dr. Ian Allen) มาเป็นที่ปรึกษาโครงการ NQF และหารือแนวทางการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิร่วมกับคณะกรรมการอำนวยการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิของประเทศไทย
• ปี 2547
• ผู้ทรงคุณวุฒิของไทยและผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียร่วมกันจัดทำ
  Draft for consultation: National Qualifications Framework for Higher Education in Thailand และ
  Discussion Paper: The Development of Higher Education Qualifications Framework for Thailand
• คณะกรรมการอำนวยการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ และผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียร่วมกันพิจารณา
  Draft for Consultation และให้ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมกับประเทศไทย
• ผู้ทรงคุณวุฒิของไทยและผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียได้ปรับปรุงเอกสารแล้วเสนอต่อคณะอนุกรรมการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิของประเทศไทยอีกครั้งหนึ่ง และนำไปหารือกับผู้อำนวยการ สมศ.
  (ศ.สมหวัง พิธิยานุวัฒน์) และประธานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (ศ.พจน์ สะเพียรชัย) และนำข้อแนะนำไปปรับปรุงแก้ไขเอกสาร 2 ฉบับดังกล่าวให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
• สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา เชิญผู้แทนผู้บริหารและคณาจารย์จากสถาบันอุดมศึกษา 50 แห่ง ร่วมประชุมประชาพิจารณ์ ให้ความเห็นและข้อเสนอแนะต่อ Draft for consultation: National Qualifications Framework for Higher Education in Thailand
• ปี 2548 สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาจัดประชุมสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง "กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย" ณ โรงแรม เซนจูรี พาร์ค กรุงเทพฯ โดยเชิญผู้แทนสถาบันอุดมศึกษาทุกแห่ง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนเข้าร่วมประชุมรับทราบการดำเนินการและให้ข้อเสนอแนะต่อการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา
• ปี 2549 คณะกรรมการการอุดมศึกษามีมติรับทราบรายงานผลการดำเนินการระยะแรกโดยมีข้อเสนอแนะว่า "ลักษณะของโครงการ NQF เป็นส่วนหนึ่งที่สัมพันธ์กับมาตรฐานการอุดมศึกษา จึงควรดำเนินการให้มีความเชื่อมโยงกับมาตรฐานการอุดมศึกษาและการประกันคุณภาพภายใน"
             คณะอนุกรรมการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย ได้รับทราบข้อเสนอแนะและพิจารณาว่า กรอบมาตรฐานคุณวุฒิเป็นเครื่องมือในการพัฒนาคุณภาพบัณฑิตซึ่งสอดคล้องกับพ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ รวมทั้งมาตรฐานการศึกษาของชาติ และมาตรฐานการอุดมศึกษาอยู่แล้ว แต่มุ่งเน้นให้ชัดเจนยิ่งขึ้นถึงระบบ ความเชื่อมโยงของแนวคิดและเสนอแนะแนวทางอย่างเป็นรูปธรรมในการจัดหลักสูตร การเรียนการสอนเพื่อให้บัณฑิตมีคุณภาพตามนโยบายที่กำหนดไว้ จึงเสนอแนะให้ฝ่ายเลขานุการดำเนินการต่อไปโดยเชิญคณาจารย์ที่มีการรวมกลุ่มกันในสาขาวิชาต่างๆร่วมเป็นคณาจารย์นำร่องของโครงการ

ขั้นตอนการดำเนินการ ระยะที่ 2 (ปี 2549 - 2552)

การจัดทำเอกสารต้นแบบที่เกี่ยวข้องและแนวทางในการนำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิสู่การปฏิบัติ

• ปี 2549
  • ผู้ทรงคุณวุฒิของไทยและผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียร่วมกันเรียบเรียงเอกสารกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาโดยกำหนดกลุ่มมาตรฐานผลการเรียนรู้ (Domains of Learning) ของบัณฑิตไว้อย่างน้อย 5 ด้าน ได้แก่ ด้านคุณธรรม จริยธรรม ด้านความรู้ ด้านทักษะทางเชาวน์ปัญญา ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ และด้านการวิเคราะห์และการสื่อสาร และนำไปพัฒนา (ร่าง) ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย
  • สกอ.เชิญผู้บริหาร/ผู้แทนจากสถาบันอุดมศึกษาของรัฐและเอกชน ผู้เกี่ยวข้องรวม 200 คน เข้าร่วมประชุมสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง "กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา: จะนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อปฏิรูปการเรียนการสอนได้อย่างไร?" ณ โรงแรมสยามซิตี กรุงเทพ ฯ เพื่อร่วมกันวิพากษ์และให้ข้อคิดเห็นต่อ กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติและแนวทางการนำไปสู่การปฏิบัติ และ(ร่าง) ประกาศกระทรวงศึกษาธิการเรื่องดังกล่าว และนำข้อมูลที่ได้ไปปรับปรุงแก้ไข
• ปี 2550
  • คณะกรรมการการอุดมศึกษา ในการประชุมครั้งที่ 3/2550 เมื่อ 1 มีนาคม 2550 ให้ความเห็นชอบในหลักการเกี่ยวกับ (ร่าง) ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย
    และให้ข้อเสนอแนะให้จัดทำคู่มือ/แนวทางการนำไปสู่การปฏิบัติ
  • สกอ.ได้เชิญผู้บริหาร คณาจารย์ และผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน รวม 400 คนเข้าร่วมประชุมสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิกับการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานอุดมศึกษา ณ โรงแรมรามา การ์เด้น กรุงเทพมหานคร เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับการนำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิไปสู่การปฏิบัติในสถานศึกษาและรับฟังข้อคิดเห็นจากผู้เข้าร่วมประชุมเพื่อนำมาปรับปรุงการดำเนินการของโครงการให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
  • ฝ่ายเลขานุการของคณะอนุกรรมการจัดทำกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย โดยมีกลุ่มคณาจารยนำร่องร่วมเป็นคณะทำงาน ได้ปรับปรุง (ร่าง)ประกาศ และเอกสารกรอบมาตรฐานคุณวุฒิให้สอดคล้องกันและชัดเจนยิ่งขึ้น เพื่อให้เป็นคู่มือหรือแนวทางพัฒนาต้นแบบต่างๆ ที่เกี่ยวกับการนำกรอบมาตรฐานสู่การพัฒนาหลักสูตรและรายวิชา
• ปี 2551
  • คณะกรรมการการอุดมศึกษา ในการประชุมครั้งที่ 7/2551 เมื่อ 3 กรกฎาคม 2551 มีมติรับทราบการจัดทำ
    (ร่าง) ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.... และ
    (ร่าง) ประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา เรื่อง แนวปฏิบัติตามกรอบ มาตรฐานคุณวุฒิฯ
  • สกอ. ผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียและกลุ่มคณาจารย์นำร่อง ได้ร่วมกันปรับปรุง พัฒนาแนวทางการนำไปปฏิบัติ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และจัดทำต้นแบบที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำหลักสูตรและรายวิชาต่าง ๆ เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษามีแนวทางและตัวอย่างเพื่อนำไปพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมตามปรัชญาและจุดมุ่งหมายของแต่ละสถาบัน โดยมีการประชุมเชิงปฏิบัติการในกลุ่มคณาจารย์นำร่องเป็นระยะๆ รวม 6 ครั้ง
• ปี 2552
  • สกอ.จัดให้มีการประชุม เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ เมื่อวันที่ 18 เมษายน 2552 ณ โรงแรมสยามซิตี กรุงเทพ ฯ มีผู้เข้าร่วมประชุมรวม 80 คน เพื่อระดมความคิดเห็นในประเด็นที่เกี่ยวข้องต่อการนำกรอบมาตรฐานไปสู่การปฏิบัติให้มีประสิทธิภาพ โดยมุ่งให้กรอบมาตรฐานคุณวุฒิเป็นเครื่องมือในการอำนวยความสะดวกต่อการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาให้มีมาตรฐานในระดับนานาชาติ สามารถเชื่อมโยงและเพิ่มความสะดวกต่อการเคลื่อนย้าย (Mobility) ของนักศึกษา ตลอดจนการเทียบโอนผลการเรียนรู้
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ลงนามในประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552
  • คณะกรรมการการอุดมศึกษา ลงนามในประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา เรื่อง แนวทางการปฏิบัติตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552